Хоочун моге, тренер башкы Кызыл-оол Монгуштун тайылбыры-биле, тыва девиг Тывада бар дириг амытаннарнын шимчээшкиннерин домейлеп бистин бурунгу огбелеривис чогааткан бооп турар. Тыва девиг -- дорт кол хевирлиг.
Бирээде, «Хартыга девии». Моге кижи шолче унуп келгеш хартыга оттунуп девиир. Хартыганын чалгыннары кончуг дурген олчуп-солчуп шимчээр болгай, оон ол аваангыр куш тевер дээнде шуургеделип окталы бээр. Моге кижи база шак ынчаар холдарын дургени-биле ору-куду шимчеткеш, буттарын бедидир октап, мага-бодун ол-бо талазынче эргилдирер.
Ийиде, «Буга девии». Моге кижи ийи адыжын чудуруктанып алгаш, чангыс холдап куду алзы, моореп, чер касканнаан буга дег кылдыр, шимчээшкиннерни кылыр. Буттары база-ла ору девип-самнап турар.
Дараазында «Эзир девии». Мону эзир куштун агаарда кылыйтып чоруур дег, холдарын ийи талазынче херип алгаш, чоргаары-биле ынай-бээр, куду алзы корзунуп тургаш девиир.
Ам «Хараачыгай девии». Ону кууседирде моге кижи холдарын, узун чалгыннарлыг хараачыгай куш дег, артынче сунуп улгаш девип унуп келир. Оон ийи холун херипкеш, холдарынын беш салааларын дургени-биле ору-куду шимчеткилээр. Ол девип чорааш, чавызай аарак тура душкеш, салааларлыг холдарын демги дег дурген ору-куду шимчедир. Чамдыкта тура душкеш, хамнаарактаптар. Бо девиглерни моге Кызыл-оол содак-шуудактыг аныяк могелер-биле кады кууседип, оларнын шимчээшкиннеринге тайылбырны берип оореткен.
Бир онза-солун чуве чул дизе Сут-Холдун сураглыг могези, 280 кг кодурер-дашты кодуруп чораан моге Донгак Дарыжыктын девиин, тренер-моге бодунун дыннааны-биле аныяктар мурнунга куусеткен. Девиг талазы-биле Хемчикке моге Дарыжыкка чедер кижи чок турган дижир. Ону албан-биле чыылган чонну эргий девидип дилеп аар турган. Ол девигнин ады -- «Кежик девии». Моге шолче, ийи холдарынын адыштарын мурнунга кожа тудуп алгаш, чалбарыг кылганы дег унуп кээр. Холдары чалбарыглыг ол-бо талазынче эргилип тургаш девип бар чоруур. Оон чавызаш дээш, он холу-биле каракка козулбес, дээрден баткан кежикти адаандан дозуп аар. Дараазында солагай холу-биле шак ындыг кежикти дозуп алыр. Улаштыр чалбарып каап, девип бар-ла чоруур. Бо дээрге, онзагай коруштуг девиг болду. Мында моге кижинин чугле аваангыр, шимченгирин, кужун коргускен эвес, а оон ыдыктыг торээн черинге, хундулелдиг чонунга чалбарып, кезээде могейип чоруурун илереткен девиг.
